Akciğer

Akciğerler, omurgalılarda bulunan, havayla nefes alan hayvanların ana solunum organlarıdır. Göğüs boşluğunda yer alan bu süngerimsi ve elastik organlar, kan ile atmosfer arasındaki gaz değişimini sağlamakla görevlidir. Vücudun oksijen ihtiyacını karşılayıp karbondioksit atılımını sağlayan yaşamsal bir fonksiyona sahiptirler.

İnsan vücudunda iki adet akciğer bulunur: sağ ve sol akciğer. Sağ akciğer genellikle daha büyük olup üç loba (üst, orta, alt) ayrılırken, sol akciğer kalbe yer açmak için daha küçük ve iki loba (üst, alt) sahiptir. Her bir akciğer, plevra adı verilen çift katmanlı bir zar ile çevrilidir. İç katman akciğer yüzeyine yapışıkken (viseral plevra), dış katman göğüs duvarına (parietal plevra) yapışıktır ve aralarında plevral sıvı bulunur; bu sıvı solunum sırasında sürtünmeyi azaltır. Hava, trakea (soluk borusu) aracılığıyla akciğerlere ulaşır ve burada bronşlara, ardından daha küçük bronşiyollere ve nihayetinde milyonlarca küçük hava keseciği olan alveollere dallanır. Alveoller, oksijenin kana geçtiği ve karbondioksitin kandan atıldığı temel gaz değişim birimleridir ve çok ince duvarlı kapiller damarlar ağı ile çevrilidir.

Akciğerlerin birincil görevi, solunum yoluyla alınan oksijenin kan dolaşımına geçişini sağlamak ve metabolik atık ürün olan karbondioksiti kandan alıp vücut dışına atmaktır. Bu gaz değişimi süreci, alveollerin ve onları saran kılcal damarların ince duvarları boyunca difüzyon yoluyla gerçekleşir. Solunum mekanizması, diyafram kası ve kaburgalararası kaslar gibi solunum kaslarının kasılması ve gevşemesiyle kontrol edilir. Diyaframın kasılmasıyla göğüs boşluğunun hacmi artar, bu da akciğerlere hava çekilmesini (inhalasyon) sağlar; kasların gevşemesiyle hacim azalır ve hava dışarı atılır (ekshalasyon).

Akciğerler, vücudun genel sağlığı ve enerji üretimi için kritik öneme sahiptir. Oksijen olmadan hücreler yaşamsal fonksiyonlarını sürdüremez. Akciğer sağlığını etkileyen yaygın hastalıklar arasında astım, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH), zatürre (pnömoni) ve akciğer kanseri bulunur. Bu hastalıklar, solunum fonksiyonunu ciddi şekilde bozarak yaşam kalitesini ve süresini olumsuz etkileyebilir.