Birinci Dünya Savaşı

Savaşın temel nedenleri arasında emperyalizm, militarizm, milliyetçilik ve Avrupa'yı saran karmaşık ittifak sistemleri gösterilir. Özellikle Almanya'nın yükselen gücü ve sömürge rekabeti gerilimi artırmıştı. Savaşın fitilini ateşleyen olay, 28 Haziran 1914’te Avusturya-Macaristan Arşidükü Franz Ferdinand'ın Saraybosna'da bir Sırp milliyetçisi tarafından suikasta uğraması oldu. Bu olay, Avusturya-Macaristan'ın Sırbistan'a savaş ilan etmesiyle bir dizi karşılıklı savaş ilanı ve ittifak taahhütlerinin devreye girmesine yol açtı.

İttifak Devletleri (Merkez Devletleri) başlangıçta Almanya ve Avusturya-Macaristan'dan oluşurken, daha sonra Osmanlı İmparatorluğu (Ekim 1914) ve Bulgaristan (Eylül 1915) katıldı. İtilaf Devletleri (Müttefik Devletler) ise Fransa, Büyük Britanya ve Rusya İmparatorluğu'ndan oluşuyordu. Savaş süresince İtalya (1915), Amerika Birleşik Devletleri (1917), Japonya ve diğer birçok ülke İtilaf Devletleri'ne katıldı.

Savaş, özellikle Batı Cephesi'nde siper savaşı adı verilen, iki tarafın karşılıklı kazdığı siperlerde uzun süreli ve yıpratıcı çatışmalarla karakterize oldu. Verdun Muharebesi ve Somme Muharebesi gibi büyük savaşlar, bu cephedeki korkunç kayıpların sembolü haline geldi. Doğu Cephesi'nde daha hareketli çatışmalar yaşanırken, Osmanlı İmparatorluğu özellikle Çanakkale Cephesi'nde ve Ortadoğu Cephesi'nde önemli savaşlara girdi. Bu savaşta tanklar, uçaklar, denizaltılar, kimyasal silahlar ve makineli tüfekler gibi yeni teknolojiler yoğun bir şekilde kullanıldı.

1917 yılı savaşın gidişatını değiştiren iki önemli olaya sahne oldu: Rus Devrimi sonucunda Rusya'nın savaştan çekilmesi ve ABD'nin İtilaf Devletleri safında savaşa katılması. ABD'nin katılımı, İtilaf Devletleri'ne insan gücü ve ekonomik kaynaklar açısından büyük bir avantaj sağladı. İttifak Devletleri 1918'deki son büyük taarruzlarında başarısız olunca, sırasıyla Bulgaristan, Osmanlı İmparatorluğu ve Avusturya-Macaristan ateşkes imzalamak zorunda kaldı. Son olarak Almanya, Kiel Ayaklanması ve Kasım Devrimi'nin ardından 11 Kasım 1918'de ateşkes imzalayarak savaşı sona erdirdi.

Birinci Dünya Savaşı'nın sonuçları çok geniş kapsamlı oldu. Dört büyük imparatorluk (Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Rus İmparatorluğu, Alman İmparatorluğu) çöktü ve yerlerine yeni ulus devletler kuruldu. Savaşın ardından imzalanan Versay Antlaşması (Almanya ile), Sevr Antlaşması (Osmanlı ile), Saint-Germain Antlaşması (Avusturya ile) ve Trianon Antlaşması (Macaristan ile) gibi barış antlaşmaları, yeni dünya düzeninin temelini attı. Savaşın yarattığı ekonomik yıkım, sosyal değişiklikler ve siyasi gerilimler, İkinci Dünya Savaşı'na giden yolu hazırlayan faktörler arasında yer aldı. Ayrıca, gelecekteki savaşları önlemek amacıyla Milletler Cemiyeti kuruldu.