Kripton

Kripton, 1898 yılında İngiliz kimyacılar William Ramsay ve Morris Travers tarafından keşfedilmiştir. Sıvılaştırılmış havanın buharlaştırılması sürecinde, argon ve neonun uzaklaştırılmasının ardından geriye kalan daha ağır bir kalıntıdan izole edilmiştir. Bu keşif, asal gazların (soygazların) varlığının anlaşılmasında önemli bir adımdı.

Fiziksel özellikleri arasında, düşük erime noktası (-157.36°C) ve kaynama noktası (-153.22°C) bulunur. Dünya atmosferinde eser miktarda (%0.0001 civarında) bulunur ve genellikle sıvı havadan ayrımsal damıtma yoluyla elde edilir. Kimyasal reaktivitesi oldukça düşüktür; ancak kripton diflorür (KrF₂) gibi bazı bileşikler oluşturabildiği laboratuvar ortamında gösterilmiştir. Bu bileşikler genellikle yüksek basınç, düşük sıcaklık veya güçlü enerji girdisi gerektiren özel koşullar altında sentezlenir.

Kriptonun başlıca kullanım alanları aydınlatma teknolojileridir. Yüksek yoğunluklu deşarj lambalarında, özellikle floresan lambalarda ve fotoğraf flaşlarında kullanılır. Beyaz ışık yayması ve yüksek ışık verimliliği nedeniyle havaalanı pist ışıklarında ve bazı deniz fenerlerinde de tercih edilir. Ayrıca, gaz lazerlerinde (özellikle kripton florür lazerleri gibi eksimer lazerlerde) ve yüksek hızlı fotoğrafçılık için özel flaş lambalarında da yer alır. Nükleer reaktörlerde yakıt çubuklarının sızdırmazlığını kontrol etmek için de kullanılabilir.

Doğal olarak yedi kararlı izotopu bulunur. Bazı radyoaktif izotopları, özellikle Kripton-85 (⁸⁵Kr), nükleer yakıtın yeniden işlenmesi ve nükleer patlamaların bir ürünü olarak ortaya çıkar. Bu izotop, atmosferik yayılımı nedeniyle nükleer faaliyetlerin izlenmesinde bir gösterge olarak kullanılabilir. Kripton, zehirli bir gaz olmasa da, yüksek konsantrasyonlarda ortamdaki oksijenin yerini alarak boğucu etki yaratabilir, bu nedenle güvenli çalışma ortamlarında kullanılması önemlidir.