Sürrealizm

Akım, Dadaizm'in yıkıcı ve gelenek karşıtı ruhundan beslenmiş, ancak ondan farklı olarak yeni bir gerçeklik arayışına girmiştir. Sürrealistlerin temel hedefi, bilinçdışının derinliklerini keşfetmek ve rasyonel düşüncenin dayattığı kısıtlamaların ötesine geçerek rüya ile gerçekliği birleştirmektir. Bu, akımın kurucularından André Breton'un 1924 tarihli Sürrealizm Manifestosu'nda "rüya ve gerçekliğin, şimdiye kadar birbirine zıt görünen bu iki halinin mutlak bir gerçeklik, bir tür gerçeküstülük içinde çözülmesi" olarak tanımlanmıştır.

Sürrealizm, özellikle Sigmund Freud'un psikanaliz teorilerinden ve bilinçdışının insan ruhu üzerindeki etkilerine dair görüşlerinden büyük ölçüde etkilenmiştir. Akımın mensupları, sanatın ve hayatın sadece görünen yüzünü değil, aynı zamanda bilinçaltının derinliklerindeki arzuları, dürtüleri ve imgeleri de yansıtması gerektiğine inanmışlardır. Bu doğrultuda, otomatik yazım (bilinçli kontrol olmaksızın hızlıca yazma) gibi teknikleri kullanarak bilinçdışının kapılarını aralamaya çalışmışlardır.

Sürrealist hareketin önde gelen isimleri arasında edebiyat alanında André Breton, Louis Aragon, Paul Éluard; görsel sanatlarda ise Salvador Dalí, René Magritte, Max Ernst, Joan Miró, Yves Tanguy ve Frida Kahlo (çoğunlukla akımla ilişkilendirilse de kendine özgü bir tarzı vardır) yer almaktadır. Bu sanatçılar, rüya benzeri manzaralar, absürt imgeler ve mantık dışı kombinasyonlar kullanarak izleyiciyi şaşırtmayı ve geleneksel algılarını sorgulatmayı amaçlamışlardır. Sinemada ise Luis Buñuel ve Salvador Dalí'nin birlikte çektikleri Bir Endülüs Köpeği (Un Chien Andalou) gibi filmler, sürrealist estetiğin etkileyici örneklerindendir.

Sürrealizm, yalnızca bir sanat veya edebiyat akımı olmakla kalmayıp, aynı zamanda toplumsal ve politik bir duruş da sergilemiştir. Toplumsal normlara ve otoriteye karşı çıkarak bireysel özgürleşmeyi ve devrimci fikirleri savunmuş, zaman zaman sol akımlarla da etkileşime girmiştir. İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesiyle dağılma sürecine girse de, sürrealizmin modern sanat, edebiyat, film ve hatta popüler kültür üzerindeki etkisi günümüze dek devam etmektedir.