Güneş Sistemi

Güneş Sistemi, Güneş ve onun çekim kuvvetiyle birbirine bağlı tüm gök cisimlerinden oluşan, Samanyolu Galaksisi'nin Avcı Kolu'nda yer alan bir sistemdir. Yaklaşık 4.6 milyar yıl önce dev bir moleküler bulutun çökmesiyle oluştuğu düşünülmektedir.

Bileşenleri:

• Güneş: Sistemdeki en büyük kütleli ve tek yıldızdır. Kütleçekim kuvvetiyle tüm sistemi bir arada tutar ve enerji kaynağıdır. Hidrojen ve helyumdan oluşan bir plazma küresidir.
• Gezegenler: Güneş Sistemi'nde Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) tarafından gezegen olarak tanımlanan sekiz büyük cisim bulunur:
  • İç (Karasal) Gezegenler: Güneş'e en yakın dört gezegen olan Merkür, Venüs, Dünya ve Mars katı, kayalık bir yapıya sahiptir. Nispeten küçüktürler ve az sayıda doğal uyduya sahiptirler (Merkür ve Venüs'ün uydusu yoktur, Dünya'nın bir, Mars'ın iki uydusu vardır).
  • Dış (Dev) Gezegenler: Asteroit Kuşağı'nın ötesinde yer alan Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün çok daha büyüktür. Jüpiter ve Satürn esas olarak hidrojen ve helyumdan oluşan "gaz devleri" iken, Uranüs ve Neptün su, amonyak ve metan gibi daha ağır uçucular içerdiği için "buz devleri" olarak adlandırılır. Bu gezegenlerin hepsinin halka sistemleri ve çok sayıda doğal uydusu vardır.
• Cüce Gezegenler: Bir gezegenin tüm özelliklerine sahip olup, yörüngesini diğer enkazlardan temizleyememiş gök cisimleridir. Plüton, Eris, Ceres, Makemake ve Haumea bu kategoride yer alan bilinen cüce gezegenlerdir.
• Küçük Cisimler:
  • Asteroitler: Çoğunlukla Mars ile Jüpiter arasındaki Ana Asteroit Kuşağı'nda bulunan, kayalık ve metalik yapılı düzensiz şekilli cisimlerdir.
  • Kuyruklu Yıldızlar: Buz, toz ve kaya parçacıklarından oluşan, Güneş'e yaklaştıklarında karakteristik bir kuyruk oluşturan cisimlerdir. Çoğu Kuiper Kuşağı'ndan veya daha uzak Oort Bulutu'ndan gelir.
  • Meteoroidler: Asteroitlerden veya kuyruklu yıldızlardan kopmuş küçük parçacıklardır. Dünya atmosferine girdiklerinde meteoru (akan yıldız) oluştururlar, yeryüzüne düşenlere ise meteorit denir.
• Doğal Uydular: Gezegenlerin ve cüce gezegenlerin yörüngesinde dönen çeşitli büyüklükteki cisimlerdir. Dünya'nın Ay'ı veya Jüpiter'in Galile uyduları gibi pek çok doğal uydu bulunur.

Yapı ve Bölgeler:

• Güneş Sistemi, Güneş'ten uzaklaştıkça farklı bölgelere ayrılır:
  • İç Güneş Sistemi: Karasal gezegenleri ve Asteroit Kuşağı'nı içerir.
  • Dış Güneş Sistemi: Dev gezegenleri ve Kuiper Kuşağı'nı barındırır.
  • Kuiper Kuşağı: Neptün yörüngesinin ötesinde yer alan, buzlu cisimler (cüce gezegenler ve kuyruklu yıldızlar dahil) içeren disk şeklinde bir bölgedir.
  • Oort Bulutu: Kuiper Kuşağı'nın çok daha ötesinde, Güneş Sistemi'nin en dış sınırını oluşturan, trilyonlarca buzlu cisimden oluşan varsayımsal küresel bir buluttur. Uzun periyotlu kuyruklu yıldızların kaynağı olduğu düşünülür.

Oluşumu:

• Güneş Sistemi'nin, yaklaşık 4.6 milyar yıl önce dönen bir moleküler bulut olan Güneş Bulutsusu'nun kütleçekimsel olarak çökmesiyle oluştuğu kabul edilen nebüler hipotez ile açıklanmaktadır. Çekirdek Güneş'i oluştururken, çevresindeki diskten gezegenler ve diğer cisimler oluşmuştur.

Konum ve Genişlik:

• Güneş Sistemi, Samanyolu Galaksisi'nin yaklaşık 27.000 ışık yılı uzağında, Avcı Kolu adı verilen bir spiral kolun içinde yer alır. Galaktik merkez etrafında yaklaşık 240 milyon yılda bir tam tur atar. Oort Bulutu'nun dış sınırları ile birlikte sistemin çapı birkaç ışık yılına ulaşabilir.