Moğolistan

Moğolistan, Doğu Asya'da bulunan, denize kıyısı olmayan büyük bir ülkedir. Kuzeyde Rusya ve güneyde Çin Halk Cumhuriyeti ile komşudur. Başkenti ve en büyük şehri Ulan Bator'dur. Yaklaşık 3,4 milyonluk nüfusuyla dünyanın en seyrek nüfuslu ülkelerinden biridir ve topraklarının büyük çoğunluğu bozkırlar, dağlar ve Gobi Çölü ile kaplıdır. Resmi dili Moğolcadır ve parlamenter bir cumhuriyetle yönetilir.

Moğolistan coğrafi olarak çeşitlilik gösterir; batıda Altay Dağları yükselirken, güneyde geniş Gobi Çölü uzanır ve ülkenin büyük bölümü kuru, otlak bozkırlardan oluşur. Denize uzaklığı ve yüksek rakımı nedeniyle aşırı karasal bir iklime sahiptir; kışları oldukça soğuk ve kuru, yazları ise sıcak geçer. Bu iklim koşulları, ülkenin geleneksel göçebe hayvancılık kültürünün şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır.

Moğolistan'ın tarihi, göçebe imparatorlukların yükselişi ve düşüşüyle derinden bağlantılıdır. 13. yüzyılda Cengiz Han liderliğindeki Moğollar, tarihin en büyük bitişik imparatorluğunu kurarak Avrasya coğrafyasında kalıcı izler bırakmıştır. İmparatorluğun dağılmasından sonra Moğolistan, zamanla Çin'deki Qing Hanedanlığı'nın kontrolü altına girmiştir. 20. yüzyılın başlarında bağımsızlığını ilan etse de, uzun bir süre Sovyetler Birliği'nin etkisi altında tek partili sosyalist bir rejimle yönetilmiştir. 1990'ların başında barışçıl bir demokratikleşme süreciyle çok partili sisteme geçilmiş ve pazar ekonomisine yönelinmiştir.

Ülke ekonomisi büyük ölçüde madencilik, tarım ve hayvancılığa dayanır. Moğolistan, bakır, kömür, molibden, kalay, altın ve uranyum gibi zengin yeraltı kaynaklarına sahiptir. Özellikle madencilik sektörü, son yıllarda ekonomik büyümenin lokomotifi olmuştur. Tarımda ise geniş otlaklarda koyun, keçi, at, sığır ve deve yetiştiriciliği önemli yer tutar. Hayvancılık, ülke nüfusunun önemli bir kısmının geçim kaynağıdır.

Moğol kültürü, göçebe yaşam tarzı, Budist inançları ve atlı geleneğin güçlü etkisiyle şekillenmiştir. Her yıl temmuz ayında düzenlenen Naadam Festivali, güreş, okçuluk ve at yarışı gibi geleneksel sporları içeren, ülkenin en büyük kültürel etkinliğidir. Moğol gırtlak müziği (Höömey) UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listesinde yer almaktadır. Tibet Budizmi ülkenin baskın dinidir ve manastır kültürü önemli bir yere sahiptir. Misafirperverlik, doğaya saygı ve aile bağları Moğol toplumunun temel değerlerindendir.

Moğolistan, halk tarafından seçilen bir cumhurbaşkanına ve tek kamaralı bir parlamentoya (Devlet Büyük Huralı) sahip parlamenter bir cumhuriyettir. 1992 Anayasası ile demokratik ilkelere, insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne bağlılık vurgulanmıştır. Dış politikada, coğrafi konumu nedeniyle Rusya ve Çin ile güçlü ekonomik ve siyasi bağları bulunmaktadır. Aynı zamanda Birleşmiş Milletler üyesi olarak uluslararası ilişkilerde aktif bir rol oynamaktadır ve 'üçüncü komşu' politikasıyla diğer ülkelerle de ilişkilerini çeşitlendirmeye çalışmaktadır.