Sultan Abdülaziz

Abdülaziz, tahta çıktığında ülkenin modernleşmesi ve Batılılaşma yönündeki reformlara devam etme niyetindeydi. Özellikle ordu ve donanmaya büyük önem vermiştir. Saltanatı döneminde Osmanlı Donanması, dünyanın en büyük üçüncü donanması haline getirilmiştir. Eğitim alanında da önemli adımlar atılmış, Mekteb-i Sultanî (bugünkü Galatasaray Lisesi) açılmış, Darülfünun'un (İstanbul Üniversitesi'nin çekirdeği) yeniden faaliyete geçmesi için çalışmalar yapılmış ve kız okullarının sayısının artırılmasına özen gösterilmiştir. Hukuk ve idari alanda, Danıştay'ın temeli olan Şura-yı Devlet ve Yargıtay'ın temeli olan Divan-ı Ahkam-ı Adliye gibi kurumlar kurulmuştur.

Ekonomik ve dış politikada ise zorlu bir dönem yaşanmıştır. Abdülaziz, 1867 yılında Fransa İmparatoru III. Napolyon'un daveti üzerine Paris'e, ardından Londra'ya ve Viyana'ya resmi ziyaretler gerçekleştirmiş, bu durum, Avrupa'yı ziyaret eden ilk ve tek Osmanlı padişahı olması hasebiyle büyük yankı uyandırmıştır. Bu ziyaretler, Osmanlı İmparatorluğu'nun uluslararası arenadaki prestijini artırmayı hedeflese de, ülkenin Batı'ya olan ekonomik bağımlılığını daha da derinleştirmiştir. Saray harcamalarının artması ve demiryolu, telgraf gibi altyapı yatırımları için alınan dış borçlar, imparatorluğun maliyesini zorlamış ve sonunda Düyun-u Umumiye'nin kurulmasına giden yolu açmıştır.

Abdülaziz'in saltanatının son yılları, Balkanlar'daki milliyetçi ayaklanmalar (Hersek İsyanı, Bulgar İsyanı) ve iç siyasi çalkantılarla geçmiştir. Genç Osmanlılar olarak bilinen aydın kesimin anayasal bir yönetim talebi ve devleti modernleştirme yönündeki baskıları artmıştır. Bu durum, nihayetinde 30 Mayıs 1876 tarihinde Mithat Paşa, Hüseyin Avni Paşa ve Mütercim Mehmed Rüşdi Paşa gibi devlet adamlarının önderliğinde gerçekleştirilen bir darbe ile Abdülaziz'in tahttan indirilmesine yol açmıştır. Tahttan indirildikten kısa bir süre sonra, 4 Haziran 1876'da şüpheli bir şekilde hayatını kaybetmiş, resmi kayıtlara intihar olarak geçse de ölüm sebebi hakkında farklı komplo teorileri ortaya atılmıştır. Saltanatı boyunca Beylerbeyi Sarayı ve Çırağan Sarayı gibi önemli mimari eserler de inşa ettirilmiştir.