Yusuf Has Hacib

Kutadgu Bilig (Mutluluk Veren Bilgi), Karahanlı Türkçesi (Hakaniye Türkçesi) ile 1069-1070 yılları arasında kaleme alınmış didaktik bir mesnevidir. Eser, Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuş ve Yusuf Has Hacib'e bu eseri yazdığı için 'Has Hacib' unvanı verilmiştir. 'Has Hacib', dönemin saraylarında yüksek bir idari makam olan 'başmabeyinci' veya 'başdanışman' anlamına gelmekteydi.

Kutadgu Bilig, Türk İslam edebiyatının ilk siyasetnamesi (bir devlet adamına öğütler veren eser) olma özelliğini taşır. Eserde ideal bir devlet yönetiminin nasıl olması gerektiği, adalet, akıl, bilgi, ahlak ve mutluluk gibi kavramlar alegorik bir anlatımla işlenir. Eserin ana karakterleri ve temsil ettikleri kavramlar şunlardır:

• Kün Togdı: Hükümdar, adaleti ve kanunu temsil eder.
• Ay Toldı: Vezir, saadeti ve devleti (bahtı) temsil eder.
• Ögdülmiş: Vezirin oğlu, aklı ve bilgiyi temsil eder.
• Odgurmış: Zahit, akıbeti, hayatın sonunu ve kanaati temsil eder.

Bu dört ana karakter arasındaki diyaloglar aracılığıyla, bireysel ve toplumsal yaşamda mutluluğu yakalamanın yolları, devlet yönetiminde başarının ilkeleri ve insan erdemleri ele alınır. Yusuf Has Hacib, Kutadgu Bilig ile hem Türk dilinin gelişimine önemli katkılarda bulunmuş hem de Türk düşünce ve siyaset tarihine yön veren temel eserlerden birini miras bırakmıştır.