Doğu Bloku
Doğu Bloku, Soğuk Savaş döneminde, II. Dünya Savaşı sonrası Orta ve Doğu Avrupa'da Sovyetler Birliği'nin siyasi ve ideolojik etkisi altına girmiş bir grup sosyalist devlete verilen genel addır. Bu ülkeler, Sovyetler Birliği'nin hegemonik liderliği altında, ortak bir ideolojiye (Marksist-Leninist komünizm) ve dış politikaya sahipti. Kavram, coğrafi olarak Batı Avrupa'daki kapitalist Batı Bloku'nun karşısında yer alması nedeniyle ortaya çıkmıştır.
Doğu Bloku'nun oluşumu, II. Dünya Savaşı'nın ardından Sovyetler Birliği'nin bölgede kurduğu nüfuzla yakından ilişkilidir. Sovyetler Birliği, kurtarıcı rolü üstlendiği bu ülkelerde komünist rejimlerin iktidara gelmesini desteklemiş ve sağlama almıştır. Bu blok, ekonomik olarak Karşılıklı Ekonomik Yardımlaşma Konseyi (COMECON) örgütüyle, askeri olarak ise Varşova Paktı ile pekiştirilmiştir. Varşova Paktı, NATO'ya karşı bir denge unsuru olarak 1955 yılında kurulmuş ve üye ülkelerin ortak savunmasını sağlamıştır.
Doğu Bloku'nun başlıca üye ülkeleri şunlardır: Polonya, Doğu Almanya, Çekoslovakya, Macaristan, Romanya, Bulgaristan ve Arnavutluk (ki Arnavutluk daha sonra Sovyetler Birliği ile yollarını ayırmıştır). Yugoslavya ise Sosyalist Federal Cumhuriyet olmasına rağmen, Mareşal Tito'nun bağımsız dış politikası nedeniyle genellikle Doğu Bloku dışında kabul edilir. Bu ülkelerde tek partili sistemler (komünist partiler) hüküm sürmüş, merkezi planlı ekonomiler uygulanmış ve siyasi muhalefet bastırılmıştır. Moskova'nın siyasi ve ekonomik kararlar üzerinde belirleyici bir etkisi olmuştur.
Blok içinde zaman zaman bağımsızlık veya reform talepleri ortaya çıkmıştır. Bunlardan en bilinenleri 1956 Macar Devrimi ve 1968 Prag Baharı'dır. Her iki olay da Sovyetler Birliği ve Varşova Paktı güçlerinin askeri müdahaleleriyle bastırılmıştır. Polonya'da 1980'lerde Solidarność sendikası önderliğinde başlayan hareket de önemli bir direniş örneği teşkil etmiştir.
Doğu Bloku'nun çözülmesi, 1980'lerin sonlarında Sovyetler Birliği lideri Mihail Gorbaçov'un başlattığı Glasnost (açıklık) ve Perestroyka (yeniden yapılanma) politikalarıyla hız kazanmıştır. Bu politikalar, Sovyetler Birliği'nin Doğu Avrupa üzerindeki kontrolünü gevşetmesine yol açmış ve 1989 Devrimleri'nin fitilini ateşlemiştir. Berlin Duvarı'nın yıkılması ve Varşova Paktı'nın 1991'de feshedilmesiyle Doğu Bloku fiilen sona ermiştir. Bunu, Sovyetler Birliği'nin dağılması izlemiştir. Eski Doğu Bloku ülkelerinin çoğu, Soğuk Savaş'tan sonra serbest piyasa ekonomilerine ve demokratik yönetimlere geçmiş, birçoğu Avrupa Birliği ve NATO gibi Batı örgütlenmelerine katılmıştır.
Keşfetmeye Devam Et
Daha fazla terim görüntüle.