Yeşilırmak

Akarsuyun kaynakları, Sivas ilinin güneybatısında, Köse Dağı ve Yıldızeli çevresindeki dağlık alanlardan beslenir. Başlangıçta batı-doğu doğrultusunda akış gösteren Yeşilırmak, daha sonra kuzeydoğuya yönelerek Tokat, Amasya ve Samsun illerinin topraklarından geçer. Nihayetinde Samsun ili sınırları içerisinde, Çarşamba Ovası'nın batı kıyısından Karadeniz'e dökülür. Toplam uzunluğu yaklaşık 450 kilometre olup, havza alanı 36.174 kilometrekaredir.

Yeşilırmak'ın en önemli kolları Çekerek Irmağı ve Kelkit Çayı'dır. Bu kollar, nehrin su debisini önemli ölçüde artırır ve geniş bir coğrafi alanı drenaj havzasına dahil eder. Nehir, antik çağlarda Iris adıyla bilinmekte olup, bu dönemlerden itibaren bölgedeki yerleşim yerlerinin su ihtiyacını karşılamış, tarımsal faaliyetlere olanak sağlamış ve ulaşım için kullanılmıştır.

Nehrin ekonomik önemi büyüktür. Özellikle Çarşamba Ovası, Yeşilırmak'ın taşıdığı alüvyonlarla oluşmuş verimli bir delta ovasıdır ve fındık, tütün, mısır gibi tarım ürünlerinin yetiştirilmesinde Türkiye ekonomisine önemli katkılar sunar. Ayrıca, nehir üzerinde elektrik üretimi ve sulama amacıyla çok sayıda baraj ve hidroelektrik santrali inşa edilmiştir. Bunların başlıcaları Almus Barajı, Ataköy Barajı, Hasan Uğurlu Barajı ve Suat Uğurlu Barajı'dır. Bu yapılar, bölgenin enerji ihtiyacını karşılamanın yanı sıra, tarımsal sulama için de kritik su kaynağı sağlamaktadır.

Yeşilırmak, geçtiği vadilerde ve deltada zengin bir biyoçeşitliliğe ev sahipliği yapar. Nehir ekosistemi, çeşitli balık türleri, kuşlar ve diğer yaban hayatı için önemli bir yaşam alanıdır. Ancak, tarımsal ve endüstriyel kirlilik, aşırı su kullanımı ve barajların getirdiği ekolojik değişiklikler, nehrin doğal dengesi üzerinde baskı oluşturmaktadır. Bu sorunlara yönelik çeşitli koruma ve iyileştirme projeleri yürütülmektedir.